Dzisiaj jest: 1 Grudzień 2020        Imieniny: Natalia, Blanka, Eligiusz
KALENDARIUM LUDOBÓJSTWA GRUDZIEŃ1945 oraz ROK 1945

KALENDARIUM LUDOBÓJSTWA GRUDZIEŃ1945 oraz ROK 1945

1 grudnia 1945 roku: We wsi Hrebenne pow. Tomaszów Lubelski upowcy w lesie zamordowali Michała Humennego. Jego zwłoki znaleziono po 3 dniach ze śladami ran kłutych zadanych bagnetami i z…

Readmore..

Grudniowy  numer KSI (12/2020) wydany

Grudniowy numer KSI (12/2020) wydany

W grudniowej gazecie m.in: Odeszli na Wieczną wartę str...2 i 3Mój kresowy, dziecięcy patriotyzm str... 8Podsumowanie 100. rocznicy „Cud(ów)u nad Wisłą” z pandemią w tle (teraz i wtedy)... str. 12Obowiązek…

Readmore..

Konsulat RP w Łucku wstrzymuje rejestrację na rozmowę w celu przyznania Karty Polaka

Konsulat RP w Łucku wstrzymuje rejestrację na rozmowę w celu przyznania Karty Polaka

Konsulat Generalny RP w Łucku informuje, że od 23 listopada do odwołania zostaje wstrzymana rejestracja na rozmowę w celu przyznania Karty Polaka (pierwsza karta).Zgłoszenia, które wpłyną od 23 listopada do…

Readmore..

Polacy z Kazachstanu  wracają do Ojczyzny

Polacy z Kazachstanu wracają do Ojczyzny

Jak podał " Serwis Rzeczypospolitej Polskiej " (https://www.gov.pl/web/mswia/repatrianci-z-kazachstanu-przylecieli-do-polski ) W piątek 27 listopada br. do Polski przybyła grupa 168 repatriantów z Kazachstanu. Specjalny lot zorganizowało Ministerstwo Spraw Zagranicznych we współpracy…

Readmore..

Po powrocie z Krzemieńca

Po powrocie z Krzemieńca

/ Kościół Jezuitów pw. śś. Ignacego Loyoli i Stanisława Kostki oraz Liceum Krzemienieckie, w tle Góra Bony z ruinami zamku; źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe (domena publiczna) „Kędy wóz twój, bracie,…

Readmore..

Zuzanna Ginczanka  poetka z Wołynia

Zuzanna Ginczanka poetka z Wołynia

/ Zuzanna Ginczanka, fotografia z lat 30‑tych. Domena publiczna Zuzanna Ginczanka (właściwie Sara Polina Gincburg) uważana za jedną z najzdolniejszych poetek dwudziestolecia międzywojennego, urodziła się w Kijowie w 1917r. Jej…

Readmore..

UWAGA!!! Targi książki historycznej

UWAGA!!! Targi książki historycznej "listopad 2020"

TARGI KSIĄŻKI HISTORYCZNEJ ONLINE 26-29 LISTOPADA https://replika.eu/tytul/wirtulane_targi_ksiazki/ Targi książki historycznej, które na przełomie listopada i grudnia odbywały się w Warszawie były zawsze dużym wydarzeniem kulturalnym. Niestety w tym roku wirus…

Readmore..

Rozwój kultury naukowej i artystycznej ściśle uzależniony jest od stanu i rozwoju nauki i sztuki czystej

Rozwój kultury naukowej i artystycznej ściśle uzależniony jest od stanu i rozwoju nauki i sztuki czystej

Jakub Moroz - moderator panelu dyskusyjnego „Kultura, głupcze” podczas Kongresu Polska Wielki Projekt - wyjaśnił, iż tytuł panelu kryptonimuje po pierwsze, wagę spraw kulturalnych w życiu państwowym, w życiu narodowym,…

Readmore..

Ewa Dzieduszycka, „Podróżniczka”. Wspomnienia kresowej arystokratki wyciągnięte z szuflady po pół wieku

Ewa Dzieduszycka, „Podróżniczka”. Wspomnienia kresowej arystokratki wyciągnięte z szuflady po pół wieku

„Podróżniczka” to wspomnienia Ewy z Koziebrodzkich hrabiny Dzieduszyckiej, które przeleżały w szufladzie we Wrocławiu ponad pół wieku, nim wreszcie wypłynęły na światło dzienne. Autorka tej książki urodziła się w 1878…

Readmore..

20 listopada 1918 r. w Ustrzykach Dolnych

20 listopada 1918 r. w Ustrzykach Dolnych

/ Stanisław Maczek – Wikipedia, wolna encyklopedia Listopad 1918 r. był początkiem budowy niepodległej Polski i początkiem walki o jej wschodnie granice. Rozpoczęta w listopadzie 1918 r. ukraińsko- polska wojna…

Readmore..

„Kojdanowska Niepodległa Republika”.  Historia zapomniana

„Kojdanowska Niepodległa Republika”. Historia zapomniana

/ Dom Ludowy w Dzierżyńsku w 1932 r. Żródło wikipedia - domena publiczna W roku setnej rocznicy zwycięstwa w "Bitwie warszawskiej " warto wspomnieć o faktach nie tylko mało znanych,…

Readmore..

WIELCY LWOWIANIE  - MAURYCY ALLERHAND, LESZEK ALLERHAND

WIELCY LWOWIANIE - MAURYCY ALLERHAND, LESZEK ALLERHAND

Maurycy Mojżesz Allerhand (ur. 28 czerwca 1868 r. w Rzeszowie, zm. w sierpniu1942 r. we Lwowie) – polski prawnik, cywilista, adwokat, profesor Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Pochodził z zamożnej żydowskiej…

Readmore..

Ustanowienie Orderu Wojskowego Virtuti Militari 22 czerwca 1792 roku

/ Książę Józef Poniatowski w bitwie pod Zieleńcami ( foto: domena publiczna)

Virtuti Militari to najstarszy order wojskowy przyznawany na świecie. Ustanowił go król Stanisław August Poniatowski 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa Polaków z wojskami rosyjskimi w bitwie pod Zieleńcami ( 18 czerwca 1792 r.).

Wszystko zaczęło się wiosną, 1792 r., po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej, król  Stanisław August, nakazał, by mennica wykonała pierwsze egzemplarze medali owalnych, które z jednej strony mieściły imię króla, a z drugiej napis »Virtuti Militari«(dosł. Cnocie wojskowej). Odznaczenie miało być przyznawane za zasługi na polu bitwy, srebrne dla szeregowych, a złote dla oficerów.

Z zamiarem tym król nosił się już od pewnego czasu, a pomysł podsunął mu; książę Józef Poniatowski, dowódcy wojsk koronnych na Wołyniu, które skutecznie odpierały ataki carskich wojsk. Jak podają źródła historyczne; 18 czerwca 1792  w czasie wojny polsko-rosyjskiej „o konstytucję 3 maja”, pod Zieleńcami została stoczona bitwa między wezwanym przez targowiczan, liczącym 11 tys. ludzi korpusem gen. Arkadija Markowa a kolumną wojsk dywizji wołyńskiej (3 tys. żołnierzy) gen. Józefa Zajączka. Gdy  dywizja wołyńska, stawiając słaby opór, uległa rozproszeniu. Wówczas ks. Józef Poniatowski poprowadził do ataku swoje bataliony i grupę kawalerii Michała Wielhorskiego. Atak ten zdecydował  o polskim sukcesie. 22 czerwca 1792 r. dla upamiętnienia tego zwycięstwa król Stanisław August ustanowił order Virtuti Militari, który po bitwie w pierwszej kolejności, otrzymali ks. Józef Poniatowski i gen. Tadeusz Kościuszko. Oprócz nich odznaczeni zostali jeszcze: generałowie: Michał Wielhorski, Stanisław Mokronowski, ks. Eustachy Sanguszko i Józef Zajączek, a prócz nich dwóch pułkowników, jeden podpułkownik, dwóch majorów, dwóch poruczników oraz jeden szef szwadronu. Wręczono je 25 czerwca w Ostrogu nad Horyniem na Wołyniu, w miejscu stacjonowania  wojsk Rzeczypospolitej. Niestety, król nie przybył osobiście na tę uroczystość. Nie uświetnił zatem swoją obecnością tak doniosłego zdarzenia, mimo że nadania miały podnieść morale jego wojsk. Kilka miesięcy później, po powrocie ks. Poniatowskiego do Warszawy, ustanowiono statut orderu, wprowadzając rozdział na pięć klas: Krzyż Wielki z Gwiazdą, Krzyż Komandorski, Krzyż Kawalerski, Medal Złoty, Medal Srebrny, przy czym trzy pierwsze przeznaczone były tylko dla oficerów". Podział na klasy zachował się do dziś. Jeszcze w 1792 r. król dokonał poprawki dotyczącej nadań, w myśl której uprzednio odznaczonym oficerom Krzyżem Złotym nadano Krzyże Kawalerskie, natomiast ks. Józef Poniatowski jako jedyny otrzymał Krzyż Komandorski. Ustalono formę noszenia krzyży na wstążce błękitnej z czarnymi obwódkami, ponadto Krzyż Wielki był dekorowany srebrną, sześciopromienną gwiazdą. Order Krzyża Wojskowego przeznaczony był jedynie dla żołnierzy. O przyznawaniu decydowały nie urodzenie i status społeczny, lecz czyny waleczne, zgodnie z dewizą: Virtuti Militari – Cnocie Wojskowej: „otrzymają go jedynie ci, którzy nie tylko spełnili należycie swoją powinność tak, jak im to nakazywał honor i obowiązek, ale wyróżnili się przez szczególny czyn, świadczący o ich sercu lub też nie tylko podali korzystne dla przebiegu działań wojskowych rady, ale dopomogli do ich wykonania przez swe wydatne męstwo" (K. Filipow, op. cit.).  Nad przyznawaniem odznaczeń miała czuwać Kapituła, do której weszli wszyscy odznaczeni 25 czerwca, pod przewodnictwem króla jako wielkiego mistrza Orderu Virtuti Militari. Do nieodległego już końca panowania Stanisława Augusta udało się w tym czasie nadać go aż 526 osobom. Król  nie mógł wówczas przypuszczać, że ustanowiony przez niego Order Virtuti Militari, nadawany wybitnym polskim dowódcom i żołnierzom, przetrwa rozpad Rzeczypospolitej oraz czas rozbiorów?  

Odznaczenie Virtuti Militari nosiło różne nazwy: 

  • 1792-1794 - Order Virtuti Militari,
  • 1806-1815 - Order Wojskowy Księstwa Warszawskiego,
  • 1815-1831 - Order Wojskowy Polski,
  • 1832-1918 - Polska Odznaka Zaszczytna za Zasługi Wojenne,
  • 1919-1933 - Order Wojskowy Virtuti Militari,
  • 1933-1945 - Order Wojenny Virtuti Militari,
  • 1960-1992 - Order Virtuti Militari,
  • od 1992 - Order Wojenny Virtuti Militari.

Pierwotnie order miał kształt owalny. Na awersie był napis "SAR" (łac. Stanislaus Augustus Rex) zwieńczony koroną królewską, a pod monogramem - dwie gałązki palmowe. Na rewersie wygrawerowano dwuwierszem napis "VIRTUTI MILITARI". Już na przełomie sierpnia i września 1792 roku - po ustanowieniu statutu Orderu - zmieniono jego wygląd m.in. poprzez nadanie mu kształtu krzyża, który przetrwał, z pewnymi modyfikacjami, do dnia dzisiejszego.Obecnie Order Wojenny Virtuti Militari ma formę nadaną mu w 1933 roku.

Odznaką Orderu Wojennego Virtuti Militari jest krzyż równoramienny, zakończony na rogach ramion kulkami. Na ramionach poziomych krzyża umieszczony jest napis "VIRTUTI", na ramionach pionowych napis "MILITARI". Ramiona krzyża w klasach I, II i III pokryte są czarną emalią w złoconym obramowaniu, w klasie IV złocone z wewnętrznym czarno emaliowanym obramowaniem i w klasie V srebrzone z wewnętrznym czarno emaliowanym obramowaniem. Napisy w klasach I, II i III są złocone, w klasach IV i V czarno emaliowane. W środku krzyża na złoconej, okrągłej tarczy w dwudzielnym wieńcu laurowym pokrytym zieloną emalią umieszczony jest biało emaliowany orzeł w kształcie z roku 1792. Na odwrotnej stronie krzyża w środku napis "HONOR I OJCZYZNA" oraz data "1792". Krzyż w klasach I i II zwieńczony jest złoconą koroną królewską. Wymiar krzyża wynosi: w I klasie - 64 mm, w klasie II - 55 mm, w klasie III - 45 mm i w klasach IV i V - 38 mm.

(Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10.11.1992 r.)

/ 220 rocznica ustanowienia Orderu Wojennego Virtuti Militari. Źródło YT

O burzliwych dziejach orderu mówią fakty: 29 sierpnia 1792 konfederacja targowicka w Lubomlu ogłosiła uniwersał zabraniający noszenia i przyznawania orderu pod groźbą surowych kar, ale zakaz uchylono w listopadzie 1793 r. 7 stycznia 1794 Rada Nieustająca unieważniła order i zakazała jego noszenia, co uchylił dekret Fryderyka Augusta w 1806 roku. 12 stycznia 1832 r. car Mikołaj I zdegradował odznaczenie do rangi rosyjskiej "Polskiej Odznaki Zaszczytnej za Zasługi Wojenne". Miano orderu odzyskał dzięki Sejmowi Ustawodawczemu RP 1 sierpnia 1919 roku - jako Order Wojskowy: "Virtuti Militari". Obowiązujące do dzisiaj klasy Orderu ustalił dekretem król saski i książę warszawski Fryderyk August (26 grudnia 1806 roku): 

  • I klasa - Krzyż Wielki (z gwiazdą),
  • II klasa - Krzyż Komandorski,
  • III klasa - Krzyż Kawalerski,
  • IV klasa - Krzyż Złoty,
  • V klasa - Krzyż Srebrny.

Pierwszą "konstytucyjną" Kapitułę Orderu Virtuti Militari powołał w styczniu 1920 roku Naczelnik Państwa Józef Piłsudski. W jej skład weszli: 

  • marszałek Józef Piłsudski - przewodniczący,
  • gen. broni Józef Haller,
  • gen. por. Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański,
  • gen. ppor. Jan Romer,
  • gen. ppor. Edward Rydz-Śmigły,
  • gen. ppor. Franciszek Latinik,
  • płk Mieczysław Kuliński,
  • płk Stanisław Skrzyński,
  • mjr Mieczysław Mackiewicz,
  • kpt. Andrzej Kopa,
  • kpt. Adam Koc.

Odznaczeniem mogą być uhonorowane nie tylko osoby fizyczne. Do tego grona dołączyły także w roku 1920 miasta Lwów i Verdun, a następnie jednostki wojskowe oraz okręty. W roku 1939 uhonorowano orderem Warszawę.

Historia Orderu to nie tylko świetność i splendor. W 1976 roku w proteście przeciwko odznaczeniu przez władze PRL Leonida Breżniewa Orderem Virtuti Militari I Klasy przedwojenni dowódcy odznaczeni tym Orderem zorganizowali uroczyste złożenie swoich odznaczeń na Jasnej Górze, gdzie je zostawili przed obrazem Matki Boskiej.

Po 1989 roku Orderu Virtuti Militari nie przyznano.

10 lipca 1990 prezydent Wojciech Jaruzelski uchylił uchwałę Rady Państwa PRL z 21 lipca 1974 r. w sprawie nadania Krzyża Wielkiego Orderu Wojennego Virtuti Militari Leonidowi Breżniewowi. 2 sierpnia 1995 prezydent Lech Wałęsa uchylił uchwałę Krajowej Rady Narodowej z 24 kwietnia 1946 r. w części dotyczącej nadania generałowi broni Krzyża IV klasy Orderu Virtuti Militari Iwanowi Sierowowi. 26 lipca 2006 r. prezydent Lech Kaczyński pozbawił Wincentego Romanowskiego orderu nadanego rozkazem Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego z 3 sierpnia 1945 r.

Obecne reguły przyznawania orderu Virtuti Militari są następujące: 

  • Krzyż Wielki I klasa - może otrzymać naczelny wódz za zwycięską wojnę, wyjątkowo - już po jej zwycięskim zakończeniu, dowódca armii lub wyższy dowódca za całokształt pracy wojennej przy wykazaniu się wybitnymi wynikami w poszczególnych kampaniach.
  • Krzyż Komandorski II klasa - może otrzymać dowódca armii albo wyższy dowódca, wyjątkowo dowódca grupy, dywizji lub równorzędny, za śmiałe i pełne inicjatywy prowadzenie operacji wojennej, mającej duże znaczenie dla przebiegu wojny, jak również oficer, który przyczynił się wybitnie do rozstrzygającego zwycięstwa.
  • Krzyż Kawalerski - III klasa - może być nadany dowódcy oddziału do dowódcy armii włącznie za nadzwyczajne czyny bojowe lub wybitną inicjatywę, połączoną z umiejętnym i skutecznym dowodzeniem, a wyjątkowo może go otrzymać oficer sztabu za współpracę z dowódcą, jeżeli ta współpraca przyczyniła się do rozstrzygającego zwycięstwa w bitwie.
  • Krzyż Złoty - IV klasa - może być nadany żołnierzowi, który posiadał już Krzyż Srebrny (w wyjątkowych przypadkach ten warunek może być pominięty) za umiejętne i skuteczne dowodzenie oddziałem do dywizji włącznie lub za wybitną inicjatywę, zapewniającą duży sukces bojowy.
  • Krzyż Srebrny - V klasa - może być nadany dowódcy za śmiały i pełen inicjatywy czyn bojowy połączony ze skutecznym i umiejętnym dowodzeniem, a także żołnierzowi, który swoim przykładem wpłynął na towarzyszy, doprowadzając ich do wybitnego czynu bojowego lub sam dał przykład niezwykłego męstwa. Krzyżem Srebrnym mogą być także odznaczane za niezwykłe męstwo osoby cywilne, oddziały, miasta i inne zbiorowości.

/ Order Virtuti Militari na Cmentarzu PowązkowskimFoto: Patryk Rostek/Wikipedia

Order może zostać nadany jedynie w czasie wojny lub nie później niż przez pięć lat od jej zakończenia.

(Sejm RP, Ustawa z 16 października 1992 roku)

Sejm uchwałą z 1919 roku ustanowił święto Orderu Virtuti Militari na 3 maja, a w 1933 roku przeniósł je na 11 listopada. Obowiązuje to do chwili obecnej.

Informacje zaczerpnięte z n/w źródeł:

1) Ustanowienie Orderu Virtuti Militari -  

https://muzhp.pl/pl/e/1720/ustanowienie-orderu-virtuti-militari

2) Virtuti Militari. Najwyższe odznaczenie wojskowe -  https://www.rp.pl/Historia/306219928-Virtuti-Militari-Najwyzsze-odznaczenie-wojskowe.html

3) Bitwa pod Zieleńcami (18 czerwca 1792)- https://twojahistoria.pl/encyklopedia/leksykon-bitew/bitwa-pod-zielencami-18-czerwca-1792/