Dzisiaj jest: 4 Sierpień 2020        Imieniny: Dominika, Jan, Protazy
OLSZTYN: Już raz ukarany za antybanderyzm Robert z Olsztyna karę odbył ale prokuratorowi ciągle mało.

OLSZTYN: Już raz ukarany za antybanderyzm Robert z Olsztyna karę odbył ale prokuratorowi ciągle mało.

Na dzień przed zamknięciem Sierpniowego wydania Kresowego Serwisu Informacyjnego uzyskaliśmy dostęp do materiałów dotyczących Roberta D. z Olsztyna który odbył karę za rozklejanie antybanderowskich wlepek. Tym razem sprawa dotyczy ulubionego…

Readmore..

KALENDARIUM LUDOBÓJSTWA ROK 1945 SIERPIEŃ

KALENDARIUM LUDOBÓJSTWA ROK 1945 SIERPIEŃ

 W nocy z 31 lipca na 1 sierpnia 1945 roku: W miasteczku Baligród pow. Lesko upowcy zamordowali 2 Polaków, w tym kobietę. Meldunek z posterunku MO, który zaatakowany przez UPA…

Readmore..

Sierpniowy  numer KSI (08/2020) wydany

Sierpniowy numer KSI (08/2020) wydany

W sierpniowej gazecie m.in: 100. rocznica przyjazdu do Japonii polskich dzieci syberyjskich, uratowanych przez Japoński Czerwony Krzyż22 lipca 2020 r. przypada 100 lat od dnia przybycia do Japonii pierwszej grupy…

Readmore..

Wołyńska Saga rodzinna

Wołyńska Saga rodzinna

Czytelnicy zapewne zauważyli już, że imię Zosia było bardzo popularne na Wołyniu, takie imię ma główna bohaterka filmu Wojtka Smarzowskiego "Wołyń" i dwóch dziś prezentowanych u nas książek. Jak podaje…

Readmore..

LWOWSKIE GWIAZDY POLSKIEGO KINA

LWOWSKIE GWIAZDY POLSKIEGO KINA

/ Zofia Batycka By Nieznany author - Narodowe Archowum Cyfrowe (sygnatura - 1-K-7447), Domena publiczna. Wśród lwowskich aktorów w dwudziestoleciu międzywojennym karierę w kinie zrobili: Zofia Batycka, Maria Bogda, Adam…

Readmore..

Zbigniew Staniewicz.  Zapomniany amant  z „Dzikich pól”

Zbigniew Staniewicz. Zapomniany amant z „Dzikich pól”

/ Zbigniew Staniewicz w 1933 r. autor nieznany - Narodowe Archiwum Cyfrowe Zbigniew Staniewicz ( Gozdawa- Staniewicz) urodził się w Petersburgu 18 września 1906 roku, jako syn Zygmunta i Marii…

Readmore..

Wspomnienia o ojczyźnie

Wspomnienia o ojczyźnie

/ źródło zdjęcia: sxc.hu WSTĘP Każdy człowiek, przy różnych okazjach z nostalgią wspomina i opowiada przyjaciołom o swoim, beztroskim dzieciństwie. Moje dzieciństwo było bardzo bogate w różnorodne przygody: miłe, dramatyczne…

Readmore..

Zapomniany patriota i  wybitny artysta.- Henryk Dmochowski

Zapomniany patriota i wybitny artysta.- Henryk Dmochowski

/ Henryk Dmochowski, fot.: poles.org Henryk Dmochowski urodził się 26 października 1810 roku, prawdopodobnie w Zabłociu koło Brasławia, ochrzczony we wsi Ikaźń. Wychowywał się bez matki, która wcześnie zmarła. Jego…

Readmore..

POLICJA PAŃSTWOWA II RP NA KRESACH

POLICJA PAŃSTWOWA II RP NA KRESACH

/ 1-Policjanci z Nowomalina Opisywałam już losy konkretnych ludzi- policjantów i żołnierzy KOP. To były indywidualne losy, emocjonujące wspomnienia, świadectwa czasów i zmian. Teraz chciałabym usystematyzować wiedzę o tych służbach…

Readmore..

Fałszowanie historii  ludobójstwa  OUN-UPA. Współczesny banderyzm ukraiński

Fałszowanie historii ludobójstwa OUN-UPA. Współczesny banderyzm ukraiński

Wołodymyr Wiatrowycz prezentuje swoją książkę "Druga wojna polsko-ukraińska 1942–1947", uznawaną za próbę zaprzeczenia odpowiedzialności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów I Ukrańskej Powstańczej Armii (OUN-UPA ) za popełnione zbrodnie na Polakach Fałszowanie historii…

Readmore..

Zosia z Wołynia. Prawdziwa historia dziewczynki, która ocaliła żydowskie dziecko

Zosia z Wołynia. Prawdziwa historia dziewczynki, która ocaliła żydowskie dziecko

Książka o p/w tytule ukazała się na półkach księgarskich i zwróciła naszą uwagę. Wydawca pisze, że jest to: "Niezwykła historia kobiet, które połączył Holokaust!". Podaje również niżej zaprezentowany opis: "Najgorsze…

Readmore..

Uzasadnienie oddalenia apelacji Pana Krzysztofa z Wrocławia

Uzasadnienie oddalenia apelacji Pana Krzysztofa z Wrocławia

1 lipca 2020r informowaliśmy naszych czytelników o odrzuceniu przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia- Śródmieście apelacji Pana Krzysztofa Madeja. Pan Krzysztof to jeden z kilkudziesięciu ofiar prześladowanych i ściganych przez prokuraturę…

Readmore..

LWOWSKIE GWIAZDY POLSKIEGO KINA

/ Zofia Batycka By Nieznany author - Narodowe Archowum Cyfrowe (sygnatura - 1-K-7447), Domena publiczna.

Wśród lwowskich aktorów w dwudziestoleciu międzywojennym karierę w kinie zrobili: Zofia Batycka, Maria Bogda, Adam Brodzisz, Wojciech Ruszkowski, Artur Młodnicki, Marian Rentgen, Kazimierz Wajda, Henryk Vogelfänger i wielu, wielu innych. Odzyskanie niepodległości Polski spowodowało eksplozję we wszystkich dziedzinach życia a w szczególności kultury i sztuki. Polacy rozpoczęli nadrabianie strat. Życie kulturalne II Rzeczpospolitej rozkwitało jak nigdy dotąd. Stowarzyszenia artystyczne, grupy poetyckie, teatry, gazety, kina, kabarety działały całą swą mocą. A za nim siłą rzeczy ruszyło życie towarzyskie. Wielką estymą społeczeństwa cieszyło się kino, a w szczególności rodzące się co chwila gwiazdy i gwiazdki filmowe. Postać Hanki Ordonówny zainspirowała do walki o medialną sławę rzesze dziewcząt, które często drogę na ekran upatrywały w konkursach piękności. Pierwszą prawdziwą lwowską gwiazdą polskiego kina – była Zofia Batycka.

W 1930 roku najpopularniejsze dzienniki: "Express Poranny" i "Kurier Czerwony" ogłosiły konkurs na najpiękniejszą Polkę. Wymagania  były surowe. Kandydatka musiała być "niezamężna i nieskazitelnego prowadzenia się", w wieku od 18 do 25 lat. Do redakcji przysłano ponad 5000 fotografii. Najpierw wybrano 70 kandydatek, które poddano osądowi czytelników. Potem wybrano finałową piętnastkę, wśród której znalazła się debiutująca w konkursie piękności Zofia Batycka. . Na 15 finalistek aż 8 pochodziło z Warszawy. 23-letnia Zofia pokonała je wszystkie i zdobyła koronę najpiękniejszej Polki 1930 roku. Na zwyciężczynię czekało już zaproszenie do konkursu Miss Europy, odbywającego się we Francji. Tam zajęła drugie miejsce, została wicemiss Europy. Władała biegle czterema językami obcymi, grała na fortepianie, pisała wiersze i nowelki; uprawiała lekkoatletykę, tenis i narciarstwo. Mieszkała we Lwowie przy ul Piekarskiej 50 na Łyczakowie w pałacu Turkółłów Comello , wybudowanym w 1840 r w stylu weneckiego gotyku. W latach 20 pałac należał do Batyckich.

Zofia Batycka urodziła się w 1907 roku we Lwowie jako córka znanego adwokata. Ojciec zapewnił jej dobrą edukację – studiowała w warszawskiej Szkole Głównej Handlowej. Pasja sceniczna Miss Polonii  1930,  Zofii Batyckiej narodziła się, gdy jako kilkuletnią dziewczynkę rodzice zabrali ją na przedstawienie opery ,,Faust". W wieku 15 lat po raz pierwszy poszła do kina i obejrzała film z Mary Pickford i Douglas Fairbanksem. Odtąd film stał się jej pasją.. W karierze ślicznej Zosi niewątpliwie pomógł przyjaciel domu – Ludwik Solski, który przekonał rodziców, że warto dać córce szansę ukazania się publicznie, skoro marzy o scenie i filmie. Okazja pojawiła się w 1929r., gdy Zofia rozpoczęła studia w warszawskiej Szkole Głównej Handlowej. Otrzymała możliwość zagrania w filmie ,,Grzeszna miłość" w zastępstwie za M. Gorczyńską, polecona przez Kornela Makuszyńskiego. Zofia błyskawicznie podbiła serca publiczności, również krytyka dostrzegła jej urodę, talent, siłę ekspresji i fotogeniczność. Wystąpiła potem jeszcze m. in. w filmach: ,,Szlakiem hańby" (1929r.), ,,Dusze w niewoli" (1930r.), ,,Dziesięciu z Pawiaka" (1931r.), ,,Moralność pani Dulskiej" (1930r.)- pierwszym polskim filmie dźwiękowym, i ,,Kobieta, która się śmieje" (1931r.), gdzie zagrała główną rolę Izy Breton.

Grała u boku największych amantów polskiego kina. Była ona wielką miłością znakomitego, polskiego śpiewaka Jana Kiepury. Poznali się oni w 1928 r. w Truskawcu. Jednak gdy Zofia wygrała konkurs, gorące dotychczas uczucie między nimi zaczęło przygasać. Zofia szukała swej drogi życiowej w filmie, Jan zaś stale podróżował i dawał koncerty. W 1930 r. było blisko ogłoszenia ślubu pary, ale gdy miało dojść do decydującego spotkania Jan odmówił. Było to jednoznaczne z rozstaniem.

Zostając w roku 1931 Miss Paramountu, podpisała kontrakt z amerykańską wytwórnią „International Artists".. Z czasem, jako najlepsza gwiazda polskiego filmu, trafiła do Hollywood, z nadzieją na wielką karierę. Mieszkając w Los Angeles, grała oprócz rodzimego kina, w filmach amerykańskich. Odebrała znakomite staranne wychowanie patriotyczne, które owocowało pomocą dla rodaków w czasie trwania II wojny światowej. W 1934 roku, Batycka powróciła do kraju i przez pewien czas występowała jako aktorka na deskach warszawskich teatrów.. Wkrótce porzuciła aktorstwo i wyszła za mąż za obywatela holenderskiego i zamieszkała w Antwerpii.

W parę miesięcy po zakończeniu wojny wyjechała do USA i osiadła w Los Angeles. Po śmierci męża utrzymywała siebie i matkę z lekcji języków obcych, a jak już mówiliśmy władała biegle czterema językami. Następnie pracowała  w galerii „Bac Street Antiques". Po przejściu na emeryturę zamieszkała w domu opieki społecznej, gdzie zmarła w zapomnieniu. Dziś warto jest wspomnieć osobę, która już w okresie międzywojnia, wywyższyła urodę polskich kobiet, na międzynarodowej scenie.

Słodka panna Bogda !. Maria Bogda – to pseudonim lwowskiej aktorki Janiny Kopaczek. ( nie mylić broń Boże z nazwiskiem Kopacz). Urodziła się 25 listopada 1909 we Lwowie zmarła 30 czerwca 1981 w Desert Hot Spring Sky Velley. Przez dziesięć lat swojej kariery zagrała w 17 – tu filmach,  występowała w rolach prawych, szlachetnych i romantycznych dziewcząt.  W 1927 ukończyła Instytut Filmowy Wiktora Biegańskiego w Warszawie. Debiutowała dwa lata po ukończeniu Instytutu Filmowego Biegańskiego w ,,Tajemnicy skrzynki pocztowej” Aleksandra Reicha w 1929roku. W wytwórni B-W-B grała od 1931 roku Wytwórnia ta założona została między innymi przez jej męża Adama Brodzisza. Z nim też pojawiła się w 7 filmach, z których za najciekawszy uznaje się dotyczący buntów młodzieży szkolnej w 1905 roku ,,Młody las”  Józefa Lejtesa z 1934 roku.. Brodzisz grał w nim młodzieńca, w którym budzą się patriotyczne uczucia, Bogda - jego ukochaną.

Maria  wyróżniała się urodą. W 1929 r. w konkursie ,,Ilustrowanego Kuriera Codziennego” zdobyła tytuł najpiękniejszego typu Polki. Grywała nie tyle amantki, ile dziewczyny wierne i zakochane. Z jej filmografii warto również wspomnieć występ w filmie ,,Pan Twardowski” z 1936 roku,  w którym zagrała  rolę Kasi oraz film

 „Typ urody Marii Bogdy” – skromnie, lecz modnie zaczesana blondynka o niewyrazistych rysach twarzy, poruszająca się w sposób dyskretny i opanowany – predestynował ją do ról łagodnych i bogobojnych kobiet, które w końcu Bóg wynagradza za wiarę, cnotę i cierpliwość” – takie podsumowanie Aliny Madej spowodowane było rolami Bogdy w dramatach religijnych „Pod Twoją obronę” i „Ty, co w Ostrej świecisz Bramie”. Ale „bogobojna blondynka” potrafiła narobić niemało zamieszania.

Rola w filmie „Rapsodia Bałtyku” przyczyniła się do tego, że polscy marynarze wybrali ją na swoją „królową”. Zauroczony marynarz z Gdyni pisał do aktorki: „Milutka i śliczna Pani Bogdo! Nawet pani sobie nie wyobraża, co się działo po otrzymaniu fotek od Pani. Cała wiara marynarska zbiegła się do mnie. Krzyk i urwanie głowy. Rewolucja w Hiszpanii i wojna w Japonii z Chinami nie narobiły tyle wrzawy, co pojawienie się fotek Marii Bogdy”. „Słodycz jest w Tobie, w słodkim ust zarysie, w miękkim owalu ciepło – złotej twarzy i jest nam dobrze przywitać cię dzisiaj, spojrzeć ci w oczy, razem z Tobą marzyć” – pisali wielbiciele do lwowskiej aktorki Marii Bogdy.

Wraz z upływem lat zmieniało się aktorskie emploi Marii, ale zdaniem krytyki role kobiet szlachetnych najbardziej odpowiadały jej temperamentowi. W 1938 roku z Adamem Brodziszem, tak jak ona Lwowiakiem, zostają „królewską parą mody” na balu w Hotelu Europejskim. Para tak pięknie dobrana w życiu, króluje także w krainie mody. Partnerka Brodzisza skądinąd finalistka wyborów Miss Polonia, budzi nie mniejszy zachwyt, niż on sam. Była pierwszą blondynką w polskim kinie. W czasie okupacji  praco-wała z mężem jako kelnerzy w kawiarni ,,Napoleonka”. Podczas Powstania Warszawskiego Maria prowadziła stołówkę na Mokotowie. Po upadku Powstania znalazła się w Zakopanem, gdzie wraz z mężem prowadziła pensjonat ,,Brodziszówka".  Jak wielu przedwojennych artystów, rozpoczęła występy teatralne, wraz z mężem prezentowała spektakle kameralne w różnych miastach Polski. W  1961 wyjechali ze ,,Skizem” Zapolskiej na gościnne występy do USA i po zakończeniu tury już do Polski nie wrócili.

A oto jedna z piosenek filmowych Emanuela Schlechtera:

Pierwszy amant II Rzeczpospolitej Adam Brodzisz!.

Urodził się 18 lutego 1906 roku we Lwowie. Prawdziwie nazywał się Brudzisz, później zmienił nazwisko na Brodzisz. Był absolwentem gimnazjum matematyczno-przyrodniczego we Lwowie. Mógł więc dostać się na solidne studia albo ostatecznie przejąć po ojcu zakład fotograficzny we Lwowie. Ale zwycięstwo w konkursie na „fotogeniczną twarz” ogłoszonym przez warszawską gazetę pozwoliło mu na rozpoczęcie kariery filmowej. W 1927 roku ukończył Instytut Filmowy im. Biegańskiego w Warszawie. Brak znajomości języka uniemożliwił mu angaż do południowo-amerykańskiego kina. W 1931 roku z Michałem Waszyńskim i Eugeniuszem Bodo założyli wytwórnię filmową ,,B-W-B". Pierwszą żoną była warszawianka Alicja  z którą miał dziecko. Jego drugą żoną była popularna w międzywojniu aktorka – Maria Bogda, rodowita lwowianka.

Adam Brodzisz i Maria Bogda stanowili jedną z najpiękniejszych par prywatnie i zawodowo. Ona - uważana za „najpiękniejszy typ Polki” i on – pierwszy amant II Rzeczpospolitej, o którym Antoni Słonimski pisał: „jego trzy główne atuty to uroda, uroda i uroda”. Był jednym z najpopularniejszych aktorów dwudziestolecia. Zagrał w 19 filmach polskich. Debiutuje w 1928 roku niewielką rolą w „Przeznaczeniu” Janusza Stara, a już rok później przychodzi pierwsza główna  rola – w filmie „Z dnia na dzień” Józefa Lejtesa.

,,To mi wystarczy”

W piosence tej wspomina się Adama Brodzisza jako wzór mężczyzny

Następne filmy Brodzisza to: „Uroda życia” Juliusza Gardana , ,,Na Sybir” Henryka Szaro z 1930r., ,,Dziesięciu z Pawiaka"  Ryszarda Ordyńskiego z 1931r., ,,Młody las”  Józefa  Lejtesa z 1934r., ,,Bohaterowie Sybiru” Michała Waszyńskiego z 1936r., ,,U kresu drogi” Michała Waszyńskiego z 1939r.,  i „Wiatr od morza” Kazimierza Czyńskiego. Grał w polskich wersjach produkcji realizowanych przez studio Paramount Pictures w Joinville, niedaleko Paryża: ,,Świat bez granic" i ,,Niebezpieczny raj". W Niemczech wystąpił w obrazie ,,Die Warschauer Zitadelle". Po powrocie zagrał w  filmach  „Głos na pustyni” i „Bezimienni bohaterzy” Waszyńskiego oraz ,,Pod twoją obronę" Lejtesa który stał się jednym z najbardziej kasowych filmów 20-lecia. Rok 1939 przynosi Brodziszowi ostatnią znaczącą rolę: jednego z lotników w „Bogurodzicy” Jana Fethke i Henryka Korewickiego.

Dzięki swym rolom jak również dzięki swej aparycji, zyskał miano amanta. Wzdychały do aktora wielbicielki jego talentu.  a pensjonarki śpiewały:

„Ach Brodzisz, ach Brodzisz, omdlewam, gdy ty wchodzisz”. Na podobne uwielbienie mógł liczyć tylko Eugeniusz Bodo.  Brodzisz był jedynym aktorem przedwojennym, który dorobił się ruchu kinomanek nazwanego od jego nazwiska ,,Brodziszomanki”. Wysoki, przystojny i sympatyczny, doskanale prezentował się w garniturze i mundurze.

W czasie okupacji przystąpił do bojkotu występów w teatrach i filmach zarządzanych przez okupacyjne

władze niemieckie. Jak wielu innych artystów pracował jako kelner. w restauracjach ,,Ziemiańska", ,,Napoleonka" i ,,Eldorado" w Warszawie, a także, do lipca 1944 roku, w biurze ,,Sandia". Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Był dowódcą brygady roboczej i saperem o pseudonimie ,,Bonza". Po upadku powstania przeniósł się z żoną do Zakopanego, gdzie prowadzili pensjonat ,,Brodziszówka". Po wojnie nie znalazł zatrudnienia w polskim kinie. W latach 1946-50 był dyrektorem i aktorem teatru objazdowego. W latach 1950-55 występował w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej. W czerwcu 1961 roku wyjechał razem z żoną do USA na gościnne występy przedstawienia ,,Skiz" Gabrieli Zapolskiej. Postanowili pozostać tam na stałe. Osiedlili się w Los Angeles. Utrzymywali się z hodowli szynszyli. Aktor dorabiał też jako rysownik w firmie komputerowej. zm. 9 listopada 1986 w Desert Hot Springs, pięć lat po śmierci żony. Został pochowany w kwietniu 1988 na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. (kwatera Jb-6-3)

Gwara miejska Lwowa pojawia się w co najmniej kilkunastu polskich filmach i serialach. Jest chyba pierwszą nieogólną odmianą polszczyzny, która znalazła reprezentację na ekranie kinowym. Stało się to za sprawą niezapomnianych Szczepka i Tońka oraz filmowi ,,Będzie lepiej” z 1936 roku. Film wyreżyserował niekwestionowany książę polskiego filmu przedwojennego – Michał Waszyński.

 W ciągu 10 lat wyreżyserował 40 filmów fabularnych. 40 spośród 147 wszystkich wyprodukowanych w Polsce w okresie międzywojennym. Postaci lwowiaków pojawiają się nie tylko w jego filmach o Szczepku i Tońku (Będzie lepiej, Włóczęgi), lecz także w dramacie ,,Bohaterowie Sybiru” z 1936 roku. Śpiewną kresową mowę znał bowiem od dziecka, a ta lwowska była mu chyba szczególnie bliska. We Lwowie, gdzie kończył zniszczone niestety w czasie wojny ,,Serce baciara”, był również 1 września 1939 roku. Władze radzieckie zadbały, by podzielił losy „bohaterów Sybiru” i zesłały go na białe niedźwiedzie. W grudniu 1941 roku Waszyńskiemu udało się zaciągnąć do armii Andersa, z którą przewędrował przez Iran, Irak, Palestynę, Egipt i w końcu dotarł do Włoch, gdzie wziął udział w bitwie o Monte Casino. Bliższa od karabinu była mu jednak kamera, dzięki czemu utrwalił przemarsz armii Andersa i samą bitwę o Monte Casino. I to właśnie te zdjęcia wykorzystał w jedynym zrealizowanym przez siebie powojennym polskojęzycznym filmie, zatytułowanym:

 ,,Wielka droga”- z 1946 roku.

Film jest niezwykły z wielu powodów, po pierwsze właśnie z uwagi na wykorzystanie w nim autentycznych nagrań z bitwy o Monte Casino, po drugie dlatego, że jedną z głównych rol zagrała w nim żona generała Andersa – Irena Bogdańska Anders. po trzecie wreszcie, dlatego, że po raz pierwszy po wojnie wybrzmiał w nim lwowski bałak, który potem na długo zniknął z polskiego kina. Słyszymy go w tym filmie za sprawą czwórki bohaterów: żołnierzy Antka - Mieczysława Malicza i Skopka - Bolesława Orlicza. oraz aktorów: Jóźka -Filipa Endego i Helci -Niny Oleńskiej. Pierwsi bałakają po lwowsku, zarówno między sobą, jak i ze spotkanym na pustyni galicyjskim żydem. Bałakają językiem niemal wyjętym z filmu o Szczepku i Tońku, słyszymy więc w nim zarówno południowo-kresową fonetykę ,,kulega”, ,,si”, jak i typowe lwowskie słowa - ,,bałakać”, ,,baciar” i wyrażenia np. ,,ta joj”, ,,całuje rączki”,,,padam do nóg”. Realizując ten film, Michał Waszyński nie mógł się pewnie spodziewać, że wkładając w usta bohaterów błąkających się po świecie lwowski bałak, przewidzi jego emigracyjny status na wiele, wiele lat. Po licznych tułaczkach po ,,Polskich drogach” i warszawskich ,,Domach” wróci bałak do Lwowa dopiero za sprawą filmu Agnieszki Holland ,,W ciemności”, a będzie to przecież zupełnie inny już bałak i inny Lwów. Nie taki, o jakim podczas występów w polowym teatrzyku śpiewali Jóźko i Helcia:

O filmie „Wielka droga” pisze się jako o ciekawym przykładzie filmu historycznego wyprodukowanego tuż po wydarzeniach, których dotyczy a częściowo nawet w ich trakcie. Został zrealizowany w 1946 we Włoszech przez Czołówkę Filmową II Korpusu Polskiego i opowiada o losach jego żołnierzy począwszy od wybuchu wojny, aż po zdobycie Bolonii, które było końcem szlaku bojowego Polaków. Ten fabularny, pełnometrażowy film był wyświetlany w wielu miejscach i kilku wersjach językowych po polsku, angielsku, włosku i arabsku ale, ze względów politycznych, nie miał wówczas premiery w Polsce i pozostał w kraju praktycznie nieznany.

Fakt, że film został nakręcony poza kontrolą nowych, komunistycznych władz Polski, sprawił że znalazły się w nim epizody związane z sowiecką agresją na Polskę 17 września 1939 roku, warunkami życia pod sowiecką okupacją np. problemy z zaopatrzeniem, terrorem NKWD i wywózkami na wschód, wreszcie nieludzkimi warunkami życia w łagrach („Minęły dwa lata – dwa wieki nędzy i upokorzenia”, mówi o tym czasie narrator), a więc wątki zupełnie nieobecne w kinematografii polskiej okresu PRL. Podobnie jak kwestia polskości utraconego w wyniku powojennych zmian granic Lwowa – sprawa wyjątkowo bolesna dla pochodzących w większości z Kresów żołnierzy Andersa, a podkreślana lwowskim pochodzeniem dwójki z głównych bohaterów, piosenkami i lwowską gwarą, którą często słychać z ust różnych postaci.

Ostatnia scena, która stanowi niejako polityczne credo Władysława Andersa, również byłaby nie do wyobrażenia w kinematografii kontrolowanej przez komunistyczną cenzurę. Po zakończeniu wojny, we włoskim mieszkaniu pary bohaterów na ścianie wciąż wisi karabin i hełm. Choć przeszli wielką drogę – mówi bohater – mogą się one jeszcze przydać w ich powrocie do Polski. Przypadkowo napotkany w Palestynie Żyd galicyjski przypomina żołnierzom jak ważna jest mała ojczyzna - Lwów - i że nigdzie nie będą się czuć tak dobrze jak tam. Poza kwestiami politycznymi, Wielka Droga jest filmem interesującym również dlatego, że z perspektywy czasu stanowi symboliczny przykład końca pewnej epoki w polskiej, choć nie tylko, kinematografii. Jego warstwa pierwsza, osobista, jest jeszcze bardzo mocno osadzona w manierze przedwojennej. Ot, tradycyjny melodramat, trójkąt miłosny z przesadnie ekspresyjną grą aktorską i obowiązkowym numerem muzycznym. Ale w strukturę filmu, podobnie jak w życie jego bohaterów i twórców wdarła się wojna, przedstawiona głównie poprzez fragmenty kronik, dynamicznie zmontowane, niewygładzone, często nawet przerażające, zdecydowanie bardziej prawdziwe od aranżowanych w studio syberyjskich obozów.

,,Wielka Droga” jest więc jednym z ostatnich polskich filmów zakorzenionych mocno w tradycji międzywojennej, zapowiadając jednocześnie nowe motywy i nowe formy.